ANA SAYFA HABERLER VİDEOLAR DERSLER OYUNLAR DOSYA RESİM GALERİSİ YARIŞMA Facebookta paylaşmak için tıklayınız
 
 » MENÜ
 Türkiye Coğrafyası
 Ülkeler Coğrafyası
 Matematik Coğrafya
 Siyasi Coğrafya
 Biyocoğrafya
 Beşeri Coğrafya
 Ekonomik Coğrafya
 Hidroğrafya
 Klimatoloji
 Coğrafya Soru Bankası
 Güncel Yazılar
 » SORU CEVAP BÖLÜMÜ
Bu bölümden coğrafya dersleriniz yada coğrafya ile ilgili sorularınız varsa bize iletebilirsiniz.
Editöre Soru Sorunuz
Cevaplanmış Sorulara Bakınız
 » BİR COĞRAFYA BİLGİSİ
Dev kara kaplumbağası 200 yıl yaşar.
 » İÇERİK İSTATİSTİKLERİ
 Toplam Dosya Sayısı : 58
 Toplam Makale Sayısı : 87
 Toplam Ders Sayısı : 92
 Toplam Video Sayısı : 132
 Toplam Oyun Sayısı : 283
 Toplam Soru Sayısı : 11856
 Toplam Haber Sayısı : 62
 » SİTE İSTATİSTİKLERİ
Üyeler
Son Üye : pinarbibi
Bugün : 0
Dün : 0
Toplam Üye : 982
Online Üyeler
 Online üye yok..
Site Sayacı


Ip Adresiniz
ip adresim
İletişim
E-Mail : bilgi@cografyalar.com
Brunei ve Brunei Tarihi
 » Brunei ve Brunei Tarihi

Brunei ve Brunei Tarihi

Brunei

Resmi ady: Brunei Sultanly?y - Dâru's-Selâm (Negara Brunei - Dâru's-Selâm)
Ba?kenti: Bandar Seri Begawan (Nüfusu: 23.000)
Di?er önemli ?ehirleri: Kuala Belait, Seria, Muara, Bangar.
Yüzölçümü: 5765 km2.
Nüfusu: 275.000 (1993 tahmini). Halkyn % 60'y ?ehirlerde ya?amaktadyr. Ortalama ömür 74 yyldyr. Çocuk ölümlerinin orany binde 11'dir. Nüfusun % 34'ü 14 ya?yn altyndakiler olu?turmaktadyr.
Km2 ba?yna dü?en insan sayysy: 47.7
Nüfus arty? hyzy: % 3
Etnik yapy: % 45 Malaylar, % 23 Çinliler, % 10 Kedaylar, % 5.5 Melanular, % 3.5 Güney Asyalylar, kalany yerli kabileler ve küçük azynlyklar. Brunei'deki Malaylaryn tamamyna yakyny Müslümandyr. (Malaylar hakkynda Malezya'daki etnik unsurlara bkz.)
Dil: Resmi dil Malayca'dyr. Yngilizce, Çince ve çe?itli yöresel diller de kullanylyr.
Din: Resmi din Yslâm'dyr. Halkyn % 75'i Müslümandyr. % 15 oranynda budist, % 9 oranynda da hyristiyan vardyr. Di?erleri küçük azynlyklardyr. Müslümanlaryn büyük ço?unlu?u sünni ?afiidir.
Co?rafi durumu: Bir Güneydo?u Asya ülkesi olan Brunei, Borneo adasynyn kuzeybaty kyyysynda bulunmaktadyr ve kuzeyden Güney Çin Denizi, do?udan, batydan ve güneyden Malezya'ya ba?ly Sarawak Federal Devleti'yle çevrilidir. Güney Çin Denizi'ne bakan sahilinin uzunlu?u 200 km.'ye yakyndyr. Malezya'ya ba?ly olan Sarawak topraklary Brunei topraklaryny ikiye böler. Do?uda kalan kysma Teburong ady verilir ve burasy küçük bir bölgedir. Do?u kesimde Teburong, baty kesimde de Belait, Tutong ve Brunei yrmaklary mevcuttur. Topraklarynyn % 1'i tarym arazisi, % 1'i otlak, % 78'i de ormandyr. Taryma elveri?li arazileri genellikle kyyy boyundadyr. En yüksek yeri Bukit Pagon (1850 m.)'dur. Ülkede tropikal iklim hâkimdir. Kyyy kesimleri bol ya?mur alyr. Ba?kent Bender Sri Begawan'da yyllyk sycaklyk ortalamasy 27.3 derecedir.
Yönetim ?ekli: Brunei geni? yetkilere sahip bir sultan tarafyndan yönetilmektedir. Devlet ve hükümet ba?kany sultandyr. Anayasa 21 ki?ilik bir Yasama Meclisi olu?turulmasyny, bu meclisin üyelerinden 10'unun seçimle belirlenmesini, 11'inin de sultan tarafyndan atanmasyny öngörmektedir. Ancak 1965'te gerçekle?tirilen genel seçimlerden sonra ülkede hiç seçim yapylmady. Brunei, BM, YKÖ (Yslâm Konferansy Örgütü), ASEAN (Güneydo?u Asya Milletler Birli?i), OPEC (Petrol Yhraç Eden Ülkeler Te?kilaty), APEC (Asya - Pasifik Ekonomik Y?birli?i Konseyi), Yslâm Kalkynma Bankasy gibi uluslararasy örgütlere üyedir.
Ydari bölünü?: 4 idari bölgeden meydana gelir.
Tarihi: Brunei'de Yslâm 15. yüzyylyn ba?laryndan itibaren yayylmaya ba?lady. Bunda da zamanyn Brunei sultany Awang Alang Betatar'yn Müslüman olmasynyn önemli etkisi oldu. Bu ki?i o zaman Malaya yarymadasynda kurulmu? olan Müslüman Malakka sultanly?yna ziyarette bulundu ve bu ziyareti esnasynda Müslüman oldu. Ady geçen sultan Müslüman olduktan sonra adyny Muhammed Yskender ?ah olarak de?i?tirmi?ti. (Bu konuda Malezya tarihine bkz.) Muhammed ?ah böylece Brunei'de bir Müslüman sultanlyk kurdu. Bu sultanlyk 15. yüzyylyn sonlaryna do?ru topraklaryny geni?leterek Borneo adasynyn büyük bir kysmyny, Filipinler'deki Luzon'u ve Sulu takymadalaryny yönetimine alan bir devlet haline geldi. 1565 yylynda Filipinler'e kadar ula?an Yspanyol sömürgeciler Müslümanlaryn elindeki bazy yerleri i?gal ettiler. Yspanyol sömürgeciler Brunei'ye de saldyrylar düzenlediler. 17. yüzyylyn ba?laryndan itibaren Hollandalylar da Brunei'yi güneybatydan syky?tyrmaya ba?ladylar. Bu syrada Hollandaly sömürgeciler Borneo'nun güneyinde koloniler kurmaya ba?lamy?lardy. Hollandalylar zaman içinde Do?u Hint adalaryny tamamyyla hâkimiyetlerine aldylar. Hollandalylaryn arkasyndan Yngiliz sömürgeciler de bölgeye yerle?tiler ve Yngiliz Do?u Hindistan ?irketi Brunei'yle yakyndan ilgilenmeye ba?lady. Bölgede Yngilizlerin güçlerini artyrmasy Hollandalylaryn zayyflamalaryna yol açty. Yngilizler 1841'de kuzeydeki Labuan adasyny ele geçirdiler. Ayny yyl Brunei sultanyna kar?y ba?latylan bir ayaklanmaya müdahale ederek bu ayaklanmayy bastyran Yngilizler kar?yly?ynda James Brooke adly bir üst düzey Yngiliz subayyny Sarawak valili?ine tayin ettirdiler. Bunun arkasyndan Yngilizler bölgedeki hâkimiyet alanlaryny geni?leterek Brunei synyrlaryny sürekli daralttylar. 1847'de Brunei sultanynyn sarayyndaki bütün Yngiliz dany?manlary öldürmesi Yngilizlerin saldyrylaryny daha da ?iddetlendirmelerine vesile oldu. 1888'de Brunei tamamen Yngiliz himayesine girdi. 1906'da da Yngilizlerin bölgedeki valisi Brunei üzerinde her türlü yetkiye sahip oldu. Yngilizlerin bu yönetimleri 1941'e kadar devam etti. 1941'de Brunei Japonya tarafyndan i?gal edildi ve Japon i?gali 1945'e kadar sürdü. 1945'te Avustralyaly birliklerce geri alynarak yeniden Sarawak'taki Yngiliz valisine ba?landy. 1956'da Brunei Halk Partisi kuruldu. 1959'da Yngiliz himaye sisteminde bazy de?i?iklikler yapyldy. 1961'de Brunei Birlik Partisi kuruldu. Bu siyasi olu?umlar Yngiliz sömürgecileri bazy anayasal de?i?ikliklere ve bazy ?eyleri kabullenmeye zorlady. 1962'de üyelerinden bazylary seçimle belirlenen ve synyrly yetkilere sahip bir yasama meclisi olu?turuldu. 8 Aralyk 1962'de Brunei Halk Partisi taraftarlary Yngiliz himayesindeki Sultan III. Ömer Ali Seyfeddin'e kar?y bir ayaklanma ba?lattylar. Ancak bu ayaklanma Yngiliz kuvvetlerince bastyryldy ve Halk Partisi de kapatyldy. 1965'te yeni bir yasama meclisi olu?turulmasy için seçimler yapyldy. Seçimlerde yasama meclisinin 21 üyesinin sadece 10 üyesi halk tarafyndan belirlendi. Di?er 11 üyesi sultan tarafyndan tayin edildi. Göstermelik oldu?u anla?ylan bu seçimler halky tatmin etmedi. Sultan III. Ömer, 1967'de tahty o?lu Muda Hasanal Bolkiah'a byrakty. Muda Hasanal Bolkiah, 1979'da Yngilizlerle 1983 sonunda Yngiliz himayesinin kalkmasy üzere anla?ma yapty. Bu anla?ma gere?ince Brunei, 1 Ocak 1984'te ba?ymsyzly?yny ilan etti. Muda Hasanal Bolkiah, Yngilizlerle iyi geçinen biridir. Hatta Malezya veya Endonezya'nyn ülkesini ilhakyndan korktu?undan Yngiliz himayesinin kalkmasyny pek istemiyordu. Yngiliz himayesinin kalkmasyny ancak söz konusu iki devletin Brunei'yi kendi topraklaryna ilhak etmeyecekleri üzere garanti vermelerinden sonra kabul etti. Brunei, ba?ymsyzly?yndan buyana Sultan Muda Hasanal Bolkiah tarafyndan yönetilmektedir.
Dy? problemleri: Brunei'nin Malezya veya Endonezya'nyn ülkesini ilhak edebilece?i konusundaki endi?esi devam ediyorsa da görünü?te bu iki ülkenin Brunei'yi tehdit edici bir politikalary yok. Brunei ilhak ihtimaline kar?y Yngiltere'yle syky bir ba?lanty içinde olmaya çaly?yyor.
Yç problemleri: Ülkenin en önemli iç problemi milli gelirin payla?ymyndaki dengesizlik ve yönetimin a?yry israfçy bir tutum içinde olmasydyr. Brunei sultany dünyanyn en zengin adamy ve oldukça lüks dü?künü ki?i olarak biliniyor. Ancak halk da durumundan memnun göründü?ünden sultanyn tutumu bir toplumsal çalkantyya yol açmyyor.
Yslami Hareket: Brunei içine kapaly bir ülkedir. Sultanlyk ülkede herhangi bir muhalefetin olu?masyna imkân vermek istemiyor. Bu yüzden 1950'lerde kurulmasyna izin verilen Brunei Halk Partisi'nin yönetimi ele?tirmeye ba?lamasy üzerine sultan hemen partiyi kapatmy? ve ileri gelenlerini de ya hapse atmy? ya da sürgüne göndermi?ti. Sultanly?yn bu politikasy ülkede yönetimi etkileyebilecek bir örgütlü çaly?maya fyrsat vermemektedir. Ancak özellikle yurtdy?ynda e?itim gören ö?rencilerin etkisiyle halk ve gençlik arasynda ciddi bir Yslâmi uyany?yn ba?lady?y dikkati çekmektedir. Sultan, tahtyny sa?lama alabilmek ve Yslâmi konularla ilgili tenkide muhatap olmamak veya muhatap oldu?u zaman kendini savunabilmek için Yslâmi sayylabilecek bazy i?ler yapmayy ihmal etmiyor. Bunun için ba?kente oldukça görkemli bir cami yaptyrdy. Faizli uygulamalara kar?y çykanlaryn tasarruflaryny yatyrabilmeleri için faizsiz bir banka kurdurdu ve bu konuda Körfez ülkelerinde kurulmu? olan faizsiz finans kurulu?laryyla i?birli?ine girdi. Ancak bütün bu uygulamalaryn ileride halky tatmin etmemesi ve halkyn gerçek anlamda bir Yslâmi yönetim istemesi uzak bir ihtimal de?il.
Ekonomi: Brunei'yi zengin yapan ve ki?i ba?yna dü?en milli gelir miktarynyn yüksek olmasyny sa?layan ?ey petrol ve do?al gazdyr. 1992'de toplam 66 milyon varil petrol, 8 milyar 396 milyon m3 do?al gaz üretmi?tir. 1993'teki petrol rezervi 1 milyar 130 milyon varil, do?al gaz rezervi de 371 milyar m3 olarak tahmin ediliyordu. Petrol ve do?al gazdan elde edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasyladaki payy % 47'dir. Yüzölçümünün sadece % 1'ini olu?turan taryma elveri?li arazisinde daha çok kauçuk, pirinç ve çe?itli sebze ve meyve üretilmektedir. Tarymdan edilen gelirin gayri safi yurtiçi hasyladaki payy % 2'dir. Balykçylyk da yaygyndyr. 1991'de % 93'ü denizden, % 7'si iç sulardan olmak üzere toplam 1700 ton balyk ve deniz ürünü avlanmy?tyr. Çaly?an nüfusun % 3.5'i tarym ve balykçylykla u?ra?maktadyr. Topraklarynyn dörtte üçü ormanlarla kaply olan Brunei'de orman ürünleri ve kereste de önemli bir gelir kayna?ydyr. 1991'de 295 m3 tomruk üretilmi?tir. Brunei'de milli gelirin yüksek olmasy dolayysyyla insanlar payyna dü?ene razy olmaktadyrlar. Ama normalde milli gelirin payla?ymy adil de?ildir. Milli gelirden en yüksek payy alan ki?i sultandyr. 25 milyar dolarlyk bir servete sahip olan Brunei sultany dünyanyn sayyly zenginlerindendir.
__________________ Etiketler:Brunei-ve-Brunei-Tarihi

BU YAZIYI PAYLAŞ