ANA SAYFA HABERLER VİDEOLAR DERSLER OYUNLAR DOSYA RESİM GALERİSİ YARIŞMA Facebookta paylaşmak için tıklayınız
 
 » MENÜ
 Türkiye Coğrafyası
 Ülkeler Coğrafyası
 Matematik Coğrafya
 Siyasi Coğrafya
 Biyocoğrafya
 Beşeri Coğrafya
 Ekonomik Coğrafya
 Hidroğrafya
 Klimatoloji
 Coğrafya Soru Bankası
 Güncel Yazılar
 » SORU CEVAP BÖLÜMÜ
Bu bölümden coğrafya dersleriniz yada coğrafya ile ilgili sorularınız varsa bize iletebilirsiniz.
Editöre Soru Sorunuz
Cevaplanmış Sorulara Bakınız
 » BİR COĞRAFYA BİLGİSİ
Afrika kıtasında 1000 farklı dil konuşulmaktadır.
 » İÇERİK İSTATİSTİKLERİ
 Toplam Dosya Sayısı : 58
 Toplam Makale Sayısı : 87
 Toplam Ders Sayısı : 92
 Toplam Video Sayısı : 132
 Toplam Oyun Sayısı : 283
 Toplam Soru Sayısı : 11856
 Toplam Haber Sayısı : 62
 » SİTE İSTATİSTİKLERİ
Üyeler
Son Üye : magger06
Bugün : 0
Dün : 0
Toplam Üye : 1040
Online Üyeler
 Online üye yok..
Site Sayacı


Ip Adresiniz
ip adresim
İletişim
E-Mail : bilgi@cografyalar.com
Irak ve Irak Tarihi
 » Irak ve Irak Tarihi

Fizikî Yapy

Irak fizikî yapy bakymyndan genelde dört bölgeye ayrylyr:Bunlar, kuzey ve kuzeydo?uyu kaplayan da?lyk bölge; bu bölgenin güneyinde yeralan,Basra Körfezi kyyysyndaki bataklyklar; güney ve batydaki çöllerle synyrlanmy? olanMezopotamya arâzisi ve Ürdün, Suudî Arabistan,Güney Suriye synyrlaryna yakyn bölgelerden ba?layarak kom?u ülkelerin içlerine do?ru uzanan step ve çöllerdir.Ülkenin en büyük platosu kuzeyde bulunan Cezire’dir.Yine kuzeydeki Alp-Himalaya da? dizisi üyeleri Zagros Da?lary Irak’yn en yüksek bölgeleri olup, 5605 m’ye kadar yükselirler. Dicle ve kollary, Fyrat,Irak ve Mezopotamya’nyn hayat kayna?ydyr. Bu iki yrmak bölgeyi suladyktan sonra,Basra Körfezine 150 km kala ?attülarap su yolunda birle?irler. Bu yol Irak’yn en önemli limany olanBasra’yy körfeze ba?lady?yndan çok önemlidir. Dicle ve Fyrat yüzyyllardan beri Türkiye ve Suriye’den,Irak’yn kuzeyinden ta?ydyklary topraklarla denizi doldurarakA?a?y Mezopotamya’nyn ucundaki deltanyn alüvyonal özellikte çok verimli bir ova hâline gelmesine sebep olmu?lardyr. Ülkenin di?er önemli akarsulary Büyük Zap, KüçükZap ve Uzuym nehirleridir.Ülkede çok sayyda göl bulunmasyna ra?men, tam bir göl özelli?i göstermezler. Bir ço?u ya?mur suyu ile dolan sathî (yüzeysel) çukurluklardyr. Basra Körfezine yakyn göllerin ço?u da sazlarla kaply bataklyklar hâlindedir.Irak’yn en büyük gölü ?attülarap su yolu ile Fyrat Nehri arasyndaki Hürülhammar Gölüdür.

Yklimi

Irak’ta iklim ky?-yaz mevsimleri ve güney-kuzey bölgeleri arasynda büyük de?i?iklik gösterir.Yaz mevsimi güneyde uzun, sycak ve kuraktyr.Sycaklyk bölgede ortalama 46°C’yi bulur. Kuzeyde ise serince ve kysa sürer. Ky? mevsimi ise güneyde kysa sürer ve serin geçer.Kuzey bölgelerde ise ky? çok karly ve uzundur. Bu bölgelerde ky? aylaryndaki sycaklyk ortalamasy syfyryn altyndadyr. Ya?y? ise ülke genelinde ky? aylarynda olur.Mezopotamya’da senelik ortalamasy 178 mm olan ya?y?, da?lyk bögelerde 1016 mm’yi bulur.Ya?y?lar güneyde ya?mur, kuzeyde kar ?eklinde olur.Çöl bölgelerinde ise ancak dünyâ çapynda büyük bir ky? oldu?u zamanlarda kysa süreli ya?y?lar tesbit edilmi?tir.

Tabiî Kaynaklar

Irak bitki örtüsü bakymyndan da iklime ba?ly olarak bölgelere göre da?i?iklik gösterir. Da?lyk bölge, yamaçlarda çam, me?e, fystyk a?açlary, daha yukarylarda diken ve çalylyklarla kaplanmy?tyr.Suriye synyry yakynlaryndaki kysymlarda bir iki yyllyk cylyz bitkilere rastlanyr.Güneydeki steplerde bozkyr bitkileri, çöllerde ise dikenli bitkiler görülür. A?a?y Mezopotamya’nyn bir kysmy ve Basra Körfezi kyyysy bataklyk özelli?i gösterdi?inden buralar sö?üt, kavak a?açlary, ye?illikler, su otlary ve sazlarla kaplydyr.

Ülkedeki vah?î ve yabânî hayvanlaryn en bol bulundu?u yerler da?lardyr. Buralarda çakal, syrtlan ve yabânî tav?ana rastlanyr.Çöllerde çölyylany, çölfâresi,Dicle ve Fyrat gibi büyük yrmak boylarynda ise kurba?a, yylan ve yabânî ördek görülür.

Irak’yn en önemli tabiî kayna?y petroldür.Petrol, Kerkük,Musul ve Basra olmak üzere üç bölgeden çykarylyr.Ülkenin senelik petrol istihsali 31 milyon varil civâryndadyr.Kuzeyden çykarylan petrol, petrol boru hatty ile Suriye’nin Baniyar,Lübnan’yn Trablus-?am limanlaryna ve ülkemizin Yumurtalyk tesislerine pompalanyr.Güneyden çykarylan petrol ise körfez kyyysyndaki limanlardan borularla sevk edilir.

Irak’tan çykarylan, de?eri petrolle yakyn di?er bir tabiî servet kükürttür. Bunu, senede 12 bin ton çykarylan asbest takib eder.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Irak, ender rastlanacak bir târihe sâhib oldu?undan ülke nüfûsunu meydana getiren gruplar da kendisine has özellikler gösterir. Birinci Dünyâ Sava?y syrasynda 2,5 milyon olan ülke nüfûsu % 35’lik arty? orany ile günümüzde 17.215.000’e ula?my?tyr.Halkyn % 80’i Araptyr. Geri kalan % 20’lik kysmy, kuzey bölgelerde ya?ayan Kürtler,Kerkük ve Musul’daki Türkler ve çe?itli yerlerde yerle?mi? bulunan Ermeni, Yahûdi, Yezîdi, Süryâni ve Asurî azynlyklar te?kil eder. Türkler okullarynda Türkçe ö?retim yapabilme, di?er azynlyklar da bâzy konularda özerk davranabilme hakkyna sâhiptir. Arapça resmî dil olmasy ve halkyn büyük ço?unlu?unun Arap olmasy sebebiyle en çok konu?ulan lisandyr.IrakArapçasy yazyda modern, telaffuzda mahallî sitili benimsemi?tir. Arapçayy, syrasyyla Kürtçe, Türkçe ve Ermenice tâkip eder.Yngilizce ise en çok kullanylan baty lisanydyr.

Halkyn ço?u Müslümandyr.Müslüman olan Araplar, Türkler ve Farslar toplam nüfûsun % 95’ini meydana getirirler. 1960’a kadar Müslüman toplumunun yarysyna yakyny ?iîydi. Ancak bu yyllarda çe?itli siyâsî sebeplerden dolayy ülkeden fazla miktarda ?iî çykaryldy?yndan bugün ülkede sâdece Kerbelâ ve Necef civârynda ?iî bulunmaktadyr. Hyristiyan toplumu da, Katolik olan Musul’daki bir kysym Araplar, Ortodoks olan Ermeniler, kendi kiliselerine ba?ly olan Süryâni ve Yezidiler meydana getirir. Ülkedeki di?er iki dînî grup ise Yahûdîler ve ilkel dinleri olan Asurîlerdir.

Ülkede e?itim parasyz ve mecbûriyet olmadan yürütülmektedir. Ylk ve Orta ö?retim seviyesi kom?u ülkelere nazaran dü?üktür. 1959 senesinde ba?latylan okuma yazma seferberli?i ile okur-yazar orany 1979’da % 30’a çykmy?, günümüzde ise % 40’y a?my?tyr.

Siyâsî Hayat

Irak, tek partili cumhuriyet sistemi ile yönetilmektedir.Ülke idâresinin görü?üldü?ü 250 ki?ilik bir meclis vardyr. Seçimler tek parti ve tek liste ile yapylyr.Cumhurba?kany 1968 ihtilâlini yapan Devrim Komuta Konseyinin ba?kanly?yna 1979’da getirilen Saddam Hüseyin’dir.

Irak’taki idârî taksimât, Osmanlylar zamânyndakinin devâmy olup, baty sistemlerinden hemen hiç etkilenmemi?tir. 16 ?ehrin en önemlileri Ba?dat, Basra, Kerkük, Musul,Necef,Kerbelâ, Hillâ ve El-Kâzimeyn’dir. ?ehirlerin ba?ynda, ülkemizdeki vâliye kar?ylyk olan mutasarryflar bulunur. ?ehirlerden sonra kaymakamlaryn idâre etti?i kazâlar gelir.Nâhiyeler ise, müdürlerin yönetti?i köyden büyük yerle?im merkezleridir.Köy idârecisi olan muhtarlar genellikle halk tarafyndan i?ba?yna getirilir.

Ekonomi

Tarym:Irak petrolünün ke?fine kadar, ülke tamâmen bir tarym ülkesi idi. Tarym eskisi gibi olmamakla berâber bugün de önemini korumaktadyr.Petrolden elde edilen gelirin büyük bir bölümü tarymyn modernizasyonunda kullanylyr. Tarym arâzileri genelde Mezopotamya bölgesi ve büyük yrmaklar boyunda toplanmy?tyr. Ancak buralardaki yüksek vasyfly topraklardan gerekti?i kadar faydalanylmamaktadyr.Ülkenin 430.000 km2’ye yakyn olan arâzisinin % 43’ü taryma elveri?li olmasyna ra?men, ancak % 8’inden düzenli olarak faydalanylmaktadyr.

Irmak boylaryndaki vâdiler ve kuzeydeki yaylalar daha çok tahyl, tütün ve meyve üretimine elveri?lidir. Daha güneydeki bölgelerde ise bu?day, arpa, mysyr, pirinç, susam, fyndyk, sebzeler, meyveler, tütün ve afyon yeti?ir.Hurma hemen hemen bütün bögelerde yeti?en millî bir üründür.Irak tek ba?yna dünyâ hurma üretiminin yüzde yetmi? be?ini kar?ylady?yndan, hurma ekonomiye en büyük katkysy olan tarym ürünüdür.

Hayvancylyk ve tarym: Irak halkynyn hayâty ile büyük ölçüde parelellik gösterir.Sy?yr, e?ek, katyr kuzey bölgelerinde; deve, Asur arâzisi, çöller ve Mezopotamya’nyn bir bölümünde; koyun Mezopotamya’nyn batysynda yeti?tirilir. Ülkedeki büyükba? hayvanlaryn sayysy toplam dört milyon, küçükba?larynki ise üç milyon civâryndadyr.

Balykçylyk: Daha çok kuzey bölgelerin merkezî kysymlaryndaki yrmaklarda geli?mektedir. Irmak ve göllerde sazan baly?y, ve tatlysu balyklary bulunur. Daha önceleri balykçylyk körfez kyyysynda da önemli bir geçim kayna?y iken sava? ve sava?yn sonucu olan deniz kirlenmesi buradaki balyk neslini tüketmi?tir.

Sanâyi: Irak’ta çykarylan petrolün mühim bir kysmynyn ham olarak ihraç edilmesine ra?men, sanâyinin en önemli kolu petrol rafinerizasyonu vepetro-kimyâdyr. Petrol rafinerileri Ba?dat, Basra, Kerkük ve Musul’da; petro-kimyâ tesisleri ise,Ba?dat’ta bulunur.Sanâyiin bu kolunda genelde Rus teknolojisi kullanylmaktadyr.Petrolü pamuklu, yünlü ve ipekli dokuma tâkib eder. Tekstil sanâyii Ba?dat, Musul ve Hilla’da toplanmy?tyr.Yakyn târihte büyük ilerleme gösteren di?er sanâyi dallary, çimento ve sun’î gübre üretimidir. Konserve, ?eker, sigara, nebâtî ya? a?aç ürünleri imâlaty da taryma ba?ly olarak geli?mektedir.Ülke di?er birçok sanâyi kolunda oldu?u gibi tarym araçlary ve otomotiv sanâyiinde de Sovyet teknolojisinden faydalanmaktadyr. Körfez sava?y ile sanayi ve ekonomik durumu güçlüklerin içine dü?mü?tür.Memleket bir ba?tan bir ba?a harap olmu?tur.

Ticâret:Irak’ta ülke içi ticâret eski metodlarla yapylmakta, nakliye ve tabiat ?artlary sebebiyle her bölge kendisini beslemek zorunda kalmaktadyr. Dy? ticâret ise yeni yeni geli?meye çaly?maktadyr. Yhrâcatynda büyük payy ham petrol tutar. Bunu hurma ve çimento izler. Ythâlat ise daha çok teknoloji transferi ve a?yr sanâyi ürünleri ?eklinde olmaktadyr. Önemli ithâl ürünleri makina, araç, yiyecek maddeleridir.

Ula?ym:Irak’ta ula?tyrma genelde karayolu ile yapylyr. En önemli yollaryynyrlary ve petrol bölgelerini Ba?dat’a ba?layan yollardyr.Karayollarynyn toplam uzunlu?u 33.238 kilometredir.Ülke içi ula?ymda demiryolu ikinci syrayy alyr. 1914’te yapylmaya ba?lanan demiryollary bugün 2439 km uzunlu?a ula?my? olup, hemen hemen bütün büyük ?ehirleri birbirine ba?lar. Büyük yrmaklar ve sun’î su yollary da ?artlaryn uygun oldu?u zamanlarda ula?ymda önemli yer tutabilmektedir . Irak, Basra körfezinde sâdece 100 kilometrelik bir kyyysy olmasyna ra?men her türlü deniz vâsytasyna hizmet verebilecek iki büyük limana sâhiptir. Bunlar körfez kyyysyndaki Ümm-ül-Kasr ile ?attülarap su yolu kyyysyndaki Basra limanlarydyr.Ülke içi ula?ymda havayolu konusuna önem verilmemesine ra?men,Ba?dat ve Basra milletlerarasy hava trafi?inin mühim durak yerleridir.

Irak'yn Y?gali

ABD ve Birle?ik Krallyk öncülü?ündeki koalisyon kuvvetleri Irak'y kitle imha silahlaryndan aryndyrmak ,Saddam Hüseyin'in teröre verdi?i deste?i kesmek ve Irak Halkyny özgürle?tirmek gerekçeleriyle Irak'taki Baas Rejimi'ne kar?y saldyryya geçti.20 Mart 2003'te ba?layan hava saldyrysy ve onu takip eden kara harekaty sonunda 9 Nisan 2003'te ba?kent Ba?dat'a giren koalisyon güçleri Saddam Hüseyin iktidaryny devirdi.15 Nisan'da Irak tümüyle koalisyon güçlerinin denetimine geçti.
Etiketler:Irak-ve-Irak-Tarihi

BU YAZIYI PAYLAŞ